Kontrolle rutinë te gjinekologu

Shumë gra mendojnë se gjinekologu është vetëm për shtatzëninë, ose kur diçka nuk shkon mirë. E vërteta? Kjo është një qasje e rrezikshme dhe e gabuar. Kujdesi për shëndetin tuaj nuk duhet të jetë një reagim ndaj problemit, por një hap proaktiv. Është një strategji, jo një ndërhyrje e fundit. Një parandalim gjinekologjik i rregullt dhe një kontroll për gra janë themeli i mirëqenies suaj. Mos e harroni këtë.

Këtu në Shqipëri, shpesh dëgjojmë histori se si vizitat tek mjeku shtyhen, derisa situata të bëhet e pamenaxhueshme. “Pse të shkoj pa qenë sëmurë?” është një pyetje që unë e kam dëgjuar shumë shpesh. Por kur bëhet fjalë për shëndetin e grave, kjo filozofi mund të ketë pasoja katastrofike. Nuk ka asgjë më të thjeshtë dhe më jetëshpëtuese se një vizitë e rregullt.

Pse është jetike vizita te gjinekologu? Përtej shtatzënisë.

Nëse mendoni se vizitat te gjinekologu janë vetëm për gratë shtatzëna, ju jeni duke humbur thelbin. Shëndeti i grave është kompleks dhe kërkon kujdes të vazhdueshëm, nga adoleshenca e deri në moshën e artë. Qëllimi kryesor është parandalimi dhe zbulimi i hershëm i problemeve, para se ato të kthehen në diçka serioze.

• Kanceri i qafës së mitrës: Pa ekzaminime të rregullta, si Papa-testi, ky kancer mund të zhvillohet në heshtje. Kur simptomat shfaqen, shpesh është vonë.
• Kanceri i gjirit: Edhe pse zakonisht lidhet me mamografinë, ekzaminimi fizik i gjirit nga gjinekologu është një hap i parë thelbësor.
• Infeksionet: Shumë infeksione seksualisht të transmetueshme ose infeksione të tjera të aparatit gjenital nuk kanë simptoma të dukshme. Ato mund të dëmtojnë fertilitetin tuaj nëse nuk trajtohen shpejt.
• Çrregullimet hormonale: Problemet me ciklin, sindromi i vezoreve policistike (PCOS), apo çështjet me menopauzën mund të menaxhohen më mirë me ndërhyrje të hershme.

Nuk ka kuptim të presësh dhimbjen ose gjakderdhjen e pazakontë. Këto janë sinjale urgjente që tregojnë se problemi ka progresuar. Një vizitë rutinë kap këto probleme shumë më herët.

Çfarë ndodh gjatë një vizite rutinë? Nuk ka asgjë për t’u frikësuar.

Për shumë gra, ideja e një vizite te gjinekologu është e shoqëruar me ndrojtje dhe frikë. Lëreni pas këtë. Ne jemi këtu për shëndetin tuaj, dhe gjithçka që bëhet, bëhet me profesionalizëm dhe respekt. Ja çfarë mund të prisni:

1. Biseda dhe historia mjekësore: Kjo është pjesa ku ju flisni. Do t’ju pyes për ciklin tuaj menstrual, historinë seksuale, metodat e kontracepsionit, shtatzënitë e mundshme, dhe çdo shqetësim që mund të keni. Nuk ka përgjigje të gabuara apo të turpshme. Të gjitha informacionet janë konfidenciale dhe kritike për të kuptuar gjendjen tuaj. Mos na fshihni asgjë. Informacioni i plotë është arma jonë më e mirë.

2. Ekzaminimi fizik i përgjithshëm: Do të kontrollohen tensioni i gjakut, pesha, dhe gjendja e përgjithshme.

3. Ekzaminimi i gjirit: Mjeku do të kontrollojë gjinjtë tuaj për ndryshime, gunga, ose zona të ndjeshme. Kjo është një pjesë thelbësore e parandalimit të kancerit të gjirit. Ndonjëherë, edhe gungat e vogla, të padukshme, mund të ndjehen me palpim. Këtë ekzaminim duhet të mësoni ta bëni edhe vetë, rregullisht, në shtëpi.

4. Ekzaminimi pelvik: Kjo përfshin dy pjesë:

• Ekzaminimi i jashtëm: Mjeku kontrollon vulvën tuaj për ndonjë shenjë të irritimit, cisteve, ose infeksioneve.
• Ekzaminimi i brendshëm: Me anë të një spekulumi (një instrument që hap butësisht muret e vaginës), mjeku shikon qafën e mitrës. Kjo është pika ku merret Papa-testi.

5. Papa-testi (Testi Papanikolau): Ky test është standard për zbulimin e hershëm të ndryshimeve precanceroze në qafën e mitrës. Një furçë e vogël ose shpatull merret një mostër qelizash nga qafa e mitrës. Mund të ndjeni një shtypje të lehtë ose pak parehati, por nuk është dhimbje dhe zgjat vetëm disa sekonda. Është një test që ka shpëtuar miliona jetë. Mos e neglizhoni kurrë.

6. Kontrolli bimanual: Pasi të hiqet spekulumi, mjeku do të vendosë dy gishta të dorezave në vaginë dhe do të vendosë dorën tjetër në pjesën e poshtme të barkut. Kjo ndihmon në ndjesinë e madhësisë dhe formës së mitrës dhe vezoreve, për të zbuluar ndonjë anomali. Prapë, mund të jetë pak parehati, por asgjë më shumë.

7. Ekografia transvaginale: Shpesh, një ekografi e brendshme kryhet si pjesë e kontrollit rutinë. Kjo na jep një pamje më të detajuar të mitrës, vezoreve dhe tubave fallopianë, duke zbuluar ciste, fibroide, ose probleme të tjera që nuk mund të ndjehen me ekzaminimin fizik.

E gjithë kjo procedurë zgjat zakonisht 15-20 minuta. Nuk është shumë kohë për të siguruar qetësinë dhe shëndetin tuaj.

Kur duhet të bëni kontrollin e parë dhe sa shpesh?

Në përgjithësi, vizita e parë te gjinekologu rekomandohet rreth moshës 18-21 vjeç, ose kur filloni të jeni seksualisht aktive, cilado që të vijë e para. Kjo nuk do të thotë detyrimisht ekzaminim pelvik të menjëhershëm, por një bisedë për shëndetin riprodhues, kontracepsionin dhe parandalimin e infeksioneve.

Pas kësaj, shumica e grave duhet të bëjnë një kontroll gjinekologjik një herë në vit. Papa-testi mund të bëhet më rrallë, zakonisht çdo 3 vjet, nëse rezultatet janë normale dhe nuk ka faktorë risku. Por vizita e përgjithshme vjetore është e domosdoshme për shkak të ekzaminimit të gjirit, ekografisë dhe konsultimit për çdo ndryshim.

Mos prisni:

• Nëse keni ndonjë dhimbje të pazakontë në bark.
• Nëse vëreni gjakderdhje jashtë ciklit menstrual normal.
• Nëse keni sekrecione vaginale me ngjyrë ose erë të pazakontë.
• Nëse ndjeni djegie ose kruajtje.
• Nëse keni probleme me marrëdhëniet seksuale.
• Nëse keni ndonjë shqetësim për shtatzëninë.

Këto nuk janë simptoma që zhduken vetë. Këto janë shenja që duhen adresuar menjëherë. Shtyrja e vizitës në këto raste është thjesht e papërgjegjshme.

Përgatitja për vizitë: Hapa të thjeshtë, rezultate më të mira.

Për të bërë që vizita juaj të jetë sa më efikase, disa hapa të thjeshtë ndihmojnë:

• Zgjidhni kohën e duhur: Mundohuni të rezervoni vizitën kur nuk jeni me menstruacione. Gjakderdhja mund të ndërhyjë në rezultatet e Papa-testit dhe të bëjë ekzaminimin më pak të rehatshëm.
• Mos bëni dush vaginal: Shmangni dushin vaginal, përdorimin e tamponëve, kremrave vaginale ose marrëdhëniet seksuale për 24-48 orë para vizitës. Këto mund të ndikojnë në rezultatet e testit.
• Shkruani pyetjet: Përgatitni një listë me pyetjet ose shqetësimet që keni. Është e lehtë të harrosh gjatë vizitës.
• Informacionet mjekësore: Kujtoni datën e menstruacioneve të fundit, historinë e sëmundjeve kronike, medikamentet që merrni, alergjitë dhe historinë familjare të sëmundjeve (sidomos kancerit). Këto detaje janë jetike.

Dua t’ju them diçka thelbësore: shëndeti nuk pret. Ne kemi parë shumë raste kur neglizhenca ka pasur një çmim shumë të lartë. Ndonjëherë, edhe kur shërbimet e urgjencës shtetërore janë të tejmbushura dhe radhët duken të pafundme, nuk ka justifikim për të injoruar parandalimin. Një takim privat, nëse e keni mundësinë, është një investim i mençur në vetvete. Mos e lini veten në dorë të fatit apo të “ilaçeve të gjyshes” kur bëhet fjalë për diçka kaq serioze.

Jeta moderne është plot stres dhe përgjegjësi, por shëndeti juaj duhet të jetë prioriteti numër një. Nuk ka asgjë më të vlefshme se sa qetësia që vjen nga dijenia se po kujdeseni për veten. Kontrollet rutinë nuk janë një luks, ato janë një domosdoshmëri.

Nëse keni ende dyshime, ose keni pyetje specifike për situatën tuaj, është gjithmonë më mirë të flisni me një profesionist. Zgjidhni të jeni proaktive me shëndetin tuaj. Rezervoni vizitë parandaluese.