Hipertensioni: kontrolli i tensionit

Shumë njerëz jetojnë me tension të lartë, duke mos e ditur fare. Kjo është e vërteta e hidhur. Presioni i lartë i gjakut, ose siç e njohim ne mjekët, hipertensioni, është një “vrasës i heshtur”. Nuk shfaq simptoma të dukshme për vite, ndërkohë që brenda trupit, bën dëme të pariparueshme. Dëme që prekin zemrën, trurin, veshkat. Nuk ka asnjë shenjë paralajmëruese si dhimbja e dhëmballës që të detyron të shkosh te dentisti. Asnjë alarm. Thjesht, një rrezik i vazhdueshëm që rritet dita-ditës. Kjo është arsyeja pse shumë prej jush kërkojnë një kardiolog për tension të lartë dhe informacion rreth asaj se si funksionon trajtimi i hipertensionit. Kjo nuk është një sëmundje që e merrni parasysh kur ka kaluar tashmë. Nuk ka kthim pas, vetëm menaxhim dhe parandalim të dëmeve të mëtejshme.

Kuptoni një gjë: nuk ka “pak tension”, “tension nervor”, “tension që vjen e ikën”. Tensioni është ose normal, ose i lartë. Pikë. Nuk ka zona gri kur vjen puna te shëndeti i zemrës tuaj. Dhe injorimi i tij është një gabim që mund t’ju kushtojë shtrenjtë.

Çfarë është tensioni i lartë dhe pse është kaq i rrezikshëm?

Imagjinoni zemrën si një pompë dhe enët e gjakut si tuba. Tensioni i gjakut është forca me të cilën gjaku shtyp muret e këtyre tubave. Kur kjo forcë është vazhdimisht e lartë, muret e enëve dëmtohen. Bëhen më të ngurtë, më pak elastikë, sikur të ishin gypa uji të vjetër plot me ndryshk. Zemra duhet të punojë më fort për të pompuar gjakun, si një motor që sforcohet. Me kalimin e kohës, muskuli i zemrës zmadhohet, bëhet më i trashë, por njëkohësisht më pak efektiv. Kjo çon në dobësimin e zemrës, në infarkt, në ishemi.

Po ashtu, dëmtohen edhe enët e gjakut që furnizojnë trurin. Kjo do të thotë rrezik i shtuar për ishemi cerebrale, apo siç e njohin njerëzit, ataku në tru. Veshkat, filtrat natyralë të trupit, gjithashtu vuajnë. Presioni i lartë i dëmton filtrat e vegjël brenda veshkave, duke çuar në dështim të veshkave. Pra, nuk flasim vetëm për zemrën. Flasim për të gjithë sistemin kardiovaskular, për jetën tuaj.

Si e masim tensionin dhe çfarë do të thotë ai numër?

Kur matet tensioni, shihni dy numra: p.sh., 120/80 mmHg. Numri i parë (sistolik) tregon presionin kur zemra kontraktohet dhe pompon gjakun. Numri i dytë (diastolik) tregon presionin kur zemra relaksohet midis rrahjeve. Një tension ideal është rreth 120/80. Nëse matjet tuaja janë vazhdimisht 140/90 ose më lart, atëherë keni hipertension. Dhe ky nuk është një problem që e zgjidhni me “një çaj mali” apo “një kokërr hudhër”.

Matja e tensionit duhet të bëhet saktë. Jo një herë, por disa herë, në kushte të qeta. Jo pas një shkalle me vrap, jo pas një debati, jo me urgjencë. Por, në një ambient të qetë, pas 5-10 minutash pushim, me krahun mbështetur në një tavolinë në lartësinë e zemrës. Kjo është e rëndësishme për të pasur një pamje reale të situatës. Matja e rastësishme në farmaci, pasi keni ecur, nuk është gjithmonë treguesi i duhur.

Simptomat e tensionit të lartë: Pse nuk i ndjeni ato?

Kjo është pjesa më delikate. Hipertensioni shpesh nuk ka simptoma. Mund të keni tension 180/100 dhe të ndiheni plotësisht normal. Nuk ka dhimbje koke të forta, as marramendje konstante, asgje që t’ju thotë “kjo nuk shkon”. Kur simptomat shfaqen, si dhimbje koke të forta (sidomos në fund të kokës), marramendje, lodhje, zhurmë në veshë, shikim i turbullt, dhimbje në gjoks, gjakrrjedhje nga hunda, etj., kjo tregon shpesh që tensioni është ngritur në nivele shumë të larta ose ka filluar të dëmtojë organet. Pra, mos prisni shenja. Mos prisni t’ju dhëmbë koka për të matur tensionin. Kjo është e gabuar. Matni atë rregullisht, edhe nëse ndiheni mirë.

Gabimet tipike dhe mitet shqiptare për tensionin

Shumë prej jush, këtu në Shqipëri, kanë tendencë të besojnë më shumë “recetat” e gjyshes apo të fqinjit, sesa fjalën e mjekut. “Pi një gotë raki, ta ul tensionin”. “Përdor këtë barishte që e kam marrë nga mali”. “Mos merr ilaçe se do të bëhen ves”. Këto janë mite të rrezikshme. Raki dhe alkooli, në fakt, e ngrenë tensionin. Barishtet mund të kenë efekte kalimtare, por nuk zgjidhin problemin në thelb, dhe shpesh ndërveprojnë keq me ilaçet. Dhe po, ilaçet për tensionin, në shumicën e rasteve, merren për gjithë jetën. Por a është kjo më mirë sesa të vuash nga një infarkt apo ishemi cerebrale?

Një tjetër gabim është ndërprerja e ilaçeve sapo tensioni normalizohet. “Mirë jam tani, pse t’i marr më?”. Kjo tregon mungesë thellësie në kuptimin e sëmundjes. Ilaçi e mban tensionin në nivele normale, nuk e shëron sëmundjen. Sapo ndërpret ilaçin, tensioni do të kthehet lart. Kjo është njësoj sikur të hiqni frenat nga makina sepse nuk po shkoni më tatëpjetë.

Kontrolli i tensionit: Hapat konkretë që duhet të ndërmerrni

Nuk është aq e komplikuar sa mendohet, por kërkon disiplinë dhe angazhim. Nuk ka rrugë të shkurtra. As magji.

1. Ndryshimet në stilin e jetës: Fillimi i çdo trajtimi

• Ulni kripën: Kripa është armiku numër një i tensionit të lartë. Ajo e mban ujin në trup dhe e rrit volumin e gjakut, duke rritur presionin. Ulja e kripës nuk do të thotë vetëm të mos shtoni kripë në gatim. Do të thotë të eliminoni ushqimet e përpunuara, sallamet, ushqimet e konservuara, djathërat e kripur. Lexoni etiketat. Kjo është një ndryshim i madh.
• Hani shëndetshëm: Më shumë fruta, perime, drithëra integrale. Më pak yndyrna të ngopura (nga mishi i kuq, ushqimet e skuqura). Zgjidhni mishin e bardhë, peshkun, vajin e ullirit. Një dietë e ekuilibruar ndihmon jo vetëm tensionin, por të gjithë organizmin.
• Lëvizni: Nuk kërkohet të bëheni atlet. Por 30 minuta aktivitet fizik mesatar, pesë herë në javë, bën mrekulli. Ecja e shpejtë, çiklizmi, noti. Gjithçka që rrit pak rrahjet e zemrës dhe ju bën të djersini lehtë. Lëvizja ndihmon zemrën të punojë më mirë dhe enët e gjakut të jenë më elastike.
• Mbani peshën nën kontroll: Obeziteti është një faktor rreziku i madh për hipertensionin. Edhe një rënie e vogël në peshë mund të bëjë një ndryshim të madh në tensionin tuaj.
• Lëreni duhanin dhe alkoolin: Duhanpirja dëmton enët e gjakut dhe rrit presionin. Alkooli, në sasi të mëdha, gjithashtu e rrit tensionin dhe dëmton zemrën. Këtu nuk ka kompromise.
• Menaxhoni stresin: Stresi kronik ndikon në tension. Gjeni mënyra për të menaxhuar stresin: meditim, joga, kalimi i kohës me familjen, apo thjesht një hobi.

2. Medikamentet: Kur stili i jetës nuk mjafton

Nëse ndryshimet në stilin e jetës nuk janë të mjaftueshme për të ulur tensionin, ose nëse ai është shumë i lartë që në fillim, atëherë mjeku do t’ju rekomandojë medikamente. Ka shumë lloje ilaçesh për hipertensionin, dhe zgjedhja varet nga shumë faktorë: mosha juaj, sëmundjet e tjera shoqëruese (diabeti, veshkat), reagimi i trupit tuaj ndaj ilaçeve. Ky është një proces i personalizuar.

Nuk duhet kurrë të merrni ilaçe pa recetën e mjekut. As të ndryshoni dozën. As t’i ndërprisni ato vetë. Kjo është receta më e sigurt për komplikime serioze. Mbani mend: ilaçet e hipertensionit janë aty për të mbrojtur zemrën, trurin dhe veshkat tuaja. Ato nuk janë thjesht “një pilulë për t’u ndjerë mirë”. Ato janë jetike.

3. Monitorimi i rregullt: Një matje e kujdesshme e rrugës

Matja e tensionit në shtëpi është thelbësore. Blini një aparat matës dixhital, të kalibruar mirë, dhe mateni rregullisht tensionin tuaj. Mbani një ditar me matjet. Kjo do t’i japë mjekut një pasqyrë shumë më të mirë se si reagon trupi juaj gjatë ditës dhe ndaj trajtimit. Mos e lini aparatin të mbledhë pluhur. Përdoreni atë. Kjo është një përgjegjësi ndaj vetes tuaj.

Pse është kaq i rëndësishëm konsultimi me një kardiolog?

Kjo është një pyetje kyçe. Është e vërtetë që tensioni mund të menaxhohet nga mjeku i familjes, sidomos në fazat e hershme. Por, kur flasim për një sëmundje kronike që prek zemrën, trurin, veshkat, atëherë ekspertiza e një kardiologu bëhet jetike. Ne, kardiologët, jemi specialistë të zemrës dhe enëve të gjakut. Ne mund të vlerësojmë me saktësi shkallën e dëmtimit të organeve, të përcaktojmë faktorët e tjerë të rrezikut, dhe të personalizojmë trajtimin e hipertensionit në mënyrën më efikase. Ne kemi mjetet dhe njohuritë për të parë përtej numrave të thjeshtë të tensionit.

Nëse jeni të moshës mbi 40 vjeç dhe keni matje të larta të tensionit, apo keni histori familjare me sëmundje zemre, diabet, probleme me veshkat, atëherë vizita te kardiologu për tension të lartë nuk është zgjedhje, është domosdoshmëri. Shpesh, në spitale publike, ndesheni me radhë të gjata dhe jo gjithmonë mund të merrni kohën dhe vëmendjen e duhur. Por, shëndeti nuk ka çmim, dhe kërkon kujdes. Ndoshta duhet të kërkoni një opsion privat, për t’u siguruar që merrni vëmendjen që ju takon.

Mos prisni që të jetë vonë. Mos prisni të shfaqen dhimbjet në gjoks apo t’ju paralizojë gjysma e trupit përpara se të merrni masa. Kjo sëmundje nuk jep falje. Ajo dëmton ngadalë, në heshtje. Kur dëmi është bërë, ne bëjmë çmos, por nuk mund t’i kthejmë orët pas. Kujdesi proaktiv është arma juaj më e mirë. Të dish se ke tension të lartë dhe të bësh diçka për këtë, është hapi i parë drejt një jete më të gjatë dhe më cilësore.

Nëse keni dyshime, nëse matjet tuaja janë vazhdimisht të larta, apo nëse thjesht dëshironi të siguroheni për shëndetin e zemrës tuaj, mos hezitoni. Rezervoni vizitë te kardiologu.