Dhimbje në zemër: mos e neglizhoni rrezikun

A ndodh që një shpim i shkurtër në gjoks të të bëjë të mendosh për më të keqen, por pastaj shpejt ta kalosh me një “s’është asgjë, thjesht lodhje”? Apo ndoshta ke ndjerë një shtrëngim të papritur, një presion që të merr frymën, dhe e ke justifikuar me stresin e ditës? Këtu jemi përballë një realiteti të rëndë: zemra nuk fal, dhe simptomat e saj nuk janë gjithmonë aq dramatike sa tregohen në filma. Një dhimbje në zemër, sado e lehtë të duket, mund të jetë një sinjal alarmi që nuk guxoni ta injoroni.

Shumë prej nesh, sidomos pasi kalojmë të 40-at, tentojmë t’i shohim shenjat e trupit me një farë skepticizmi, ose më keq, t’i neglizhojmë. “Kam punuar shumë,” “është thjesht një dhimbje muskulore,” “kam ngrënë rëndë.” Këto janë fraza që dëgjojmë vazhdimisht. Por kur bëhet fjalë për zemrën, çdo hezitim mund të ketë pasoja. Mjekësia kardiologjike është aty për t’ju ndihmuar, dhe një vizitë te kardiologu, bashkë me një EKG, është hapi i parë dhe më i rëndësishëm.

Dhimbja e zemrës: pse nuk duhet ta injoroni kurrë

Të gjithë e njohim ndjesinë e frikës kur ndjejmë diçka të pazakontë në gjoks. Por jo çdo dhimbje në atë zonë do të thotë infarkt. Kjo është e vërtetë. Megjithatë, pikërisht ky mendim shpesh na bën të shtyjmë vizitën te mjeku. Mos harroni: është më mirë të bëni një vizitë kot, sesa të humbisni kohë të çmuar kur zemra ka vërtet nevojë. Një dhimbje zemre mund të jetë sinjal i një angine pektorale, një gjendje ku zemra nuk merr mjaftueshëm gjak. Ose mund të jetë shenjë e diçkaje më serioze.

Kemi pacientë që vijnë te ne pasi kanë provuar çdo gjë: nga çajrat e malit e deri te kompresat me alkool, duke shpresuar se “do t’u kalojë vetë.” Kjo është një sjellje e zakonshme në vendin tonë. Njerëzit shpesh ndjejnë frikë nga mjeku ose nga diagnoza e mundshme, prandaj i shtyjnë kontrollet. Por zemra nuk pret. Nuk ka “ilaçe popullore” për problemet e rënda kardiake. Vetëm një profesionist mund të vlerësojë situatën siç duhet.

Çfarë nuk është gjithmonë dhimbje zemre?

Para se të alarmoni, duhet të kuptoni se zona e gjoksit është e pasur me muskuj, kocka, nerva dhe organe të tjera. Prandaj, një dhimbje aty mund të vijë nga shumë burime:

• Probleme muskulore-skeletore: Një shtrëngim muskulor, një tendosje nga ngritja e peshave, ose një problem me brinjët mund të shkaktojë dhimbje të forta. Kjo dhimbje shpesh ndihet kur lëvizni ose kur shtypni zonën.
• Probleme me aparatin tretës: Urthi (refluksi gastroezofageal), gastriti, apo edhe një hernie diafragmale, mund të imitojnë dhimbjen e zemrës. Kjo dhimbje zakonisht shoqërohet me djegie në gjoks, mund të përkeqësohet pas ushqimit ose kur shtriheni.
• Ankthi dhe stresi: Ataket e panikut ose ankthi i thellë mund të shkaktojnë shtrëngim në gjoks, rrahje të shpejta zemre dhe vështirësi në frymëmarrje. Ndonjëherë është e vështirë të bëhet dallimi nga një problem kardiak.
• Probleme të tjera pulmonare: Pleuriti ose infeksionet e mushkërive mund të japin dhimbje në gjoks, sidomos gjatë frymëmarrjes.

Në rregull, e theksuam që jo çdo dhimbje është zemra. Por ky informacion nuk duhet t’ju bëjë të ndiheni të sigurt pa një konsultë mjekësore. Përkundrazi. Vetëm një mjek, dhe në këtë rast një kardiolog, mund të bëjë dallimin e saktë.

Kur kërkon kardiologu dhe EKG-ja kujdes të menjëhershëm?

Disa shenja nuk duhet të injorohen. Kur zemra flet, ajo zakonisht i jep shenjat e saj qartë. Dhe ju duhet t’i njihni ato. Këto nuk janë sugjerime, por paralajmërime të rënda:

• Dhimbje e fortë në gjoks: Ndihet si një shtrëngim, peshë, ose djegie e thellë pas sternumit (kocka në mes të gjoksit). Mund të zgjasë më shumë se disa minuta, ose mund të vijë e të ikë.
• Dhimbje që përhapet: Dhimbja nuk qëndron vetëm në gjoks. Mund të shkojë në shpatullën e majtë, krahun e majtë, qafë, nofull, shpinë ose stomak.
• Vështirësi në frymëmarrje: Ndiheni sikur nuk mund të merrni frymë thellë, edhe në qetësi.
• Djegësirë ose djerësitje e ftohtë: Pa ndonjë shkak të dukshëm, djersiteni dhe keni një ndjesi të ftohtë.
• Marramendje ose të fikët: Mund të ndjeni dobësi të papritur, marramendje ose humbje të ndërgjegjes.
• Nauze ose të vjella: Ndonjëherë shoqërohen me dhimbje gjoksi.
• Rrahje zemre të çrregullta: Zemra rreh shumë shpejt, shumë ngadalë, ose keni ndjesinë e “kërcimit” të rrahjeve.

Nëse përjetoni ndonjë nga këto simptoma, sidomos nëse jeni mbi 40 vjeç ose keni faktorë rreziku si hipertension, diabet, kolesterol të lartë, histori familjare me sëmundje zemre apo jeni duhanpirës, mos prisni asnjë minutë. Telefononi menjëherë urgjencën ose drejtohuni tek spitali më i afërt.

Pse EKG është jetike dhe çfarë tregon ajo?

Shpesh dëgjojmë pyetjen: “Pse duhet të bëj EKG-në? A nuk mjafton t’i tregoj mjekut si ndihem?” EKG, ose elektrokardiograma, është një test i thjeshtë, jo invaziv dhe i shpejtë, që regjistron aktivitetin elektrik të zemrës. Është si një “pamje” e shpejtë e asaj që po ndodh brenda saj në atë moment.

Një EKG mund të zbulojë shumë gjëra:

• Aritmitë: Çrregullime të ritmit të zemrës, kur zemra rreh shumë shpejt (takikardi), shumë ngadalë (bradikardi), ose në mënyrë të çrregullt.
• Isheminë: Kur zemra nuk merr mjaftueshëm oksigjen, shpesh si pasojë e ngushtimit të arterieve. Kjo mund të jetë një shenjë paralajmëruese për një infarkt.
• Infarktin e miokardit: Nëse keni pasur një infarkt zemre në të kaluarën ose po e përjetoni atë aktualisht, EKG-ja mund ta tregojë.
• Zmadhimin e dhomëzave të zemrës: Mund të jetë tregues i problemeve të zemrës si hipertensioni i patrajtuar.
• Ndikimin e medikamenteve: EKG-ja ndihmon në monitorimin e efektit të disa ilaçeve mbi zemrën.

Për çdo dhimbje në zemër, EKG është instrumenti bazë që i jep kardiologut të parë të dhëna të rëndësishme. Një kardiolog me eksperiencë mund të interpretojë hollësisht çdo ndryshim në EKG dhe të orientohet drejt diagnozës së saktë, ose të rekomandojë ekzaminime të mëtejshme si ekokardiograma apo testin stres. Mos u habisni nëse mjeku ju kërkon EKG-në edhe nëse jeni ndjerë mirë për momentin. Ajo shpesh flet më shumë se fjala.

Të vërtetat e pakëndshme për shëndetin e zemrës në Shqipëri

Nuk mund të flasim për zemrën pa prekur pak realitetin tonë. Këtu te ne, prirja për t’u vetë-mjekuar ose për të shkuar tek “njohja” për një konsultë “falas” është shumë e lartë. Njerëzit presin shpesh derisa simptomat bëhen të padurueshme, ndoshta duke shpresuar se do të ikin vetë. Më shpesh se sa jo, kjo ndodh edhe për shkak të frikës nga pritjet e gjata në spitalet shtetërore ose nga kostoja e vizitave private.

Kjo është një strategji e gabuar. Sistemi ynë shëndetësor, me të gjitha sfidat që ka, ofron mundësi për diagnostikim dhe trajtim. Por përgjegjësia e parë është e juaja. Mos u bëni vetë diagnostikues. Një dhimbje në zemër kërkon një reagim të shpejtë dhe të informuar. Nuk mund të spekuloni me jetën tuaj, apo të afërmve tuaj.

Çfarë ndodh gjatë një vizite te kardiologu?

Një vizitë te kardiologu nuk është diçka për t’u trembur. Është një hap drejt mbrojtjes së shëndetit tuaj. Çfarë mund të prisni?

• Anamneza: Mjeku do t’ju pyesë për historinë tuaj shëndetësore, simptomat aktuale, faktorët e rrezikut (duhanpirja, hipertensioni, diabeti), medikamentet që merrni dhe historinë familjare të sëmundjeve të zemrës. Jepni detaje, mos fshihni asgjë.
• Ekzaminimi fizik: Mjeku do t’ju matë presionin e gjakut, do të dëgjojë zemrën dhe mushkëritë tuaja me stetoskop, dhe do të kontrollojë enët e gjakut.
• EKG: Siç e përmendëm, EKG është një hap standard.
• Testime të tjera (nëse është e nevojshme): Në varësi të gjetjeve, kardiologu mund të rekomandojë analiza gjaku (për kolesterolin, sheqerin, enzimat kardiake), ekokardiografi (ultrasound i zemrës), test stres, Holter (EKG 24-orësh), ose teste më specifike.

Qëllimi i këtyre ekzaminimeve është të kuptohet plotësisht gjendja e zemrës suaj dhe të përjashtohet, ose të diagnostikohet dhe trajtohet, çdo problem i mundshëm. Sa më herët të zbulohet një problem, aq më të mëdha janë shanset për një trajtim efektiv dhe një jetë normale.

Mbro zemrën tënde sot, jo nesër

Jeta e sotme është plot me sfida dhe stres. Por ne kemi vetëm një zemër. Ajo punon pa pushim, çdo sekondë, çdo minutë të jetës suaj. Meriton kujdesin dhe vëmendjen më të madhe. Kujdesi ndaj zemrës nuk është luks, por domosdoshmëri.

Bëni zgjedhje të shëndetshme: ushqehuni mirë, bëni aktivitet fizik të rregullt, menaxhoni stresin, lëreni duhanin dhe limitoni alkoolin. Këto janë këshilla që i dëgjoni shpesh, por ato janë themelore. Megjithatë, këshillat për stilin e jetesës nuk zëvendësojnë kontrollet mjekësore. Edhe personat që jetojnë shëndetshëm mund të zhvillojnë probleme kardiake.

Nëse keni ndonjë dyshim, sado të vogël, lidhur me dhimbjen në gjoks ose ndonjë simptomë tjetër që ju shqetëson, mos e shtyni. Dhimbja e zemrës është një sinjal. Dëgjojeni. Ajo mund të jetë thirrja e trupit tuaj për ndihmë.

Caktoni urgjent vizitë te kardiologu.